Kiếm được công việc đầu tiên trong lĩnh vực lập trình không hề dễ.

Làm sao để thuyết phục nhà tuyển dụng khi bạn chưa có kinh nghiệm? Đâu là thông tin cần nắm trước buổi phỏng vấn? Sẽ thế nào nếu bạn “bí” trước một câu hỏi khó của nhà tuyển dụng?

Để trúng tuyển, bạn có thực sự phải biết viết thẻ <link> thế nào cho chuẩn?

(Bật mí nhé: câu trả lời là không).

Với 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực IT, mình đã có cơ hội đảm nhận nhiều vị trí ở các công ty với quy mô khác nhau. Từ những tập đoàn công nghệ toàn cầu, đến những công ty nhỏ mới thành lập tại địa phương. Trong sự nghiệp mình đã trải qua vô số buổi phỏng vấn, và cũng đã nhận không ít lời từ chối. Theo thời gian công việc thiên nhiều hơn về quản lý giúp mình có góc nhìn khác từ phía nhà tuyển dụng.

Sau đây là chia sẻ một số tiêu chí mà mình đặt ra khi phỏng vấn ứng viên. Quan trọng hơn, đây cũng là những mẹo giúp mình tự tin hơn trong những lần đi phỏng vấn trước đây.

Mỗi vị trí có yêu cầu khác nhau về kiến thức chuyên môn, vậy nên chúng ta sẽ không bàn cụ thể về góc độ này. Nếu muốn, bạn có thể Google để đọc thêm những bài kiểu “10 Điều Mà Mọi Nhà Phát Triển Web Hiện Đại Cần Phải Biết“. Tuy nhiên cá nhân mình không khuyến khích vì những bài kiểu đó dễ khiến người mới cảm thấy choáng ngợp. Thay vì thế, lời khuyên của mình là đừng tự ám ảnh bởi những thứ mà bản thân không biết.

1. Tự tin vào kiến thức và kinh nghiệm hiện có

“Bạn hãy tự giới thiệu về kinh nghiệm của bản thân”. Đây là câu mở đầu kinh điển cho một buổi phỏng vấn. Nắm rõ kinh nghiệm cũng như cách bạn đã và đang sử dụng kỹ năng trong công việc là thông tin cơ bản nhà tuyển dụng cần biết.

Ai chẳng muốn tạo ấn tượng tốt, thế nên nhiều ứng viên không ngần ngại phóng đại khả năng và kinh nghiệm của bản thân, khoe khoang về những dự án “quan trọng” mà họ từng tham gia.

Đây là cái bẫy người mới hay mắc phải. Bản thân nhà tuyển dụng đã có những kỳ vọng riêng cho vị trí cần tuyển. Thông thường vị trí “junior” không đòi hỏi quá nhiều kinh nghiệm hay kiến thức chuyên sâu. Việc ứng viên phóng đại khả năng sẽ để lại ấn tượng không tốt cho nhà tuyển dụng. Điều này đúng kể cả khi bạn tự thấy đáp ứng đầy đủ mọi tiêu chí ứng tuyển.

Thay vì phóng đại, hãy chia sẻ thật về kinh nghiệm và khả năng. Hãy kể về những dự án bạn từng tham gia, vai trò của bạn trong dự án. Đặc biệt nhấn mạnh về kỹ năng và công nghệ mà bạn đã áp dụng thành công để giải quyết các vấn đề trong dự án của mình.

Kể về những gì bạn đã làm thay vì khoe thành tích.

Đây là nguyên tắc cơ bản trong kỹ thuật “kể chuyện” mà mình thấy khá hữu dụng trong các buổi phỏng vấn. 

Đừng chỉ khoe kết quả, hãy mô tả chi tiết những gì bạn đã làm và để nhà tuyển dụng tự đánh giá khả năng của bạn.

VD: nếu câu chuyện của bạn giúp người phỏng vấn tự đi đến kết luận:

“Ứng viên này có kinh nghiệm với công việc A, và rõ ràng là có đam mê về lĩnh vực B”.

Điều đó giá trị hơn so với việc bạn tự nói với họ:

“Tôi rất có kinh nghiệm với A, và vô cùng say mê lĩnh vực B”.

Tự phóng đại bản thân không phải cách hay để thể hiện mình trong buổi phỏng vấn. Điều này dẫn đến lời khuyên thứ hai, đó là không ngại thừa nhận những gì mình chưa biết.

2. Đừng ngại nói “Tôi không biết”

Ứng viên thường bị áp lực khi nhà tuyển dụng vô tình đưa ra câu hỏi mà bạn không biết câu trả lời.

Trong hoàn cảnh đó, nhiều người cố trả lời cầu may bằng bất cứ ý tưởng gì hiện ra trong đầu. Kết quả là nhà tuyển dụng nhận được một câu trả lời rời rạc, rối rắm và đôi lúc hoàn toàn vô nghĩa.

Mình khuyên bạn nên thẳng thắn chia sẻ khi chưa có câu trả lời cho câu hỏi của nhà tuyển dụng. Đó luôn là cách trả lời hay nhất. Đừng giả vờ thông thạo những điều mình không biết.

Nếu nhà tuyển dụng tỏ ra không thoải mái khi bạn chia sẻ điều mình chưa biết thì rất có thể bạn đang có lựa chọn công việc sai lầm. Bạn thường sẽ không muốn làm việc ở nơi mà lãnh đạo có xu hướng công kích nhân viên và không khuyến khích việc cởi mở chia sẻ.

Nếu bạn không biết điều gì, hãy thẳng thắn thừa nhận. Sau đó bạn sẽ thấy bình tĩnh hơn để tìm ra câu trả lời hợp lý nhất. Thậm chí tốt hơn, bạn có thể trả lời bằng cách đặt ngược câu hỏi.

Tôi không biết nhiều về X, nhưng tôi nghĩ nó liên quan đến Y. Anh/chị có thể cho tôi biết thêm chi tiết không? Anh/chị đang sử dụng X trong các dự án của công ty phải không?

Cuộc hội thoại sẽ mở ra theo hướng xây dựng, cho bạn cơ hội chia sẻ một phần những gì mình biết hoặc thấy có liên quan tới câu hỏi.

3. Chủ động đặt câu hỏi

Chủ động đặt câu hỏi cũng là cách tuyệt vời để tạo không khí cởi mở trong buổi phỏng vấn.

Thông thường, người phỏng vấn cũng sẽ thích được chia sẻ kinh nghiệm của bản thân, được nói về những vấn đề kỹ thuật vướng mắc mà họ đang phải giải quyết. Đây là cơ hội tuyệt vời để bạn nắm thêm thông tin và hiểu yêu cầu thực tế của nhà tuyển dụng.

Bạn cần nhớ buổi phỏng vấn cũng là cơ hội để mình đánh giá công ty và vị trí công việc đang ứng tuyển. Bạn không thể đánh giá đúng nếu không đặt câu hỏi.

Công ty hiện đang triển khai những dự án nào? Tôi sẽ tham gia dự án nào trong trường hợp trúng tuyển? Nhóm tôi sẽ làm việc có bao nhiêu thành viên? Trường hợp được chọn, tôi có cơ hội tham gia chương trình đào tạo hay khóa huấn luyện kỹ năng nào không?

Kỹ năng đặt câu hỏi không chỉ quan trọng trong buổi phỏng vấn mà còn có ích cho sự nghiệp sau này của bạn. Việc đánh giá khách quan các lựa chọn là công việc hàng ngày của một lập trình viên. Để có kỹ năng đánh giá, bạn cần thu thập thông tin, và để có thông tin bạn cần đặt câu hỏi. Thậm chí là rất nhiều câu hỏi.

Ứng viên giỏi chưa chắc đã là người trúng tuyển

Ý của mình không phải là áp đặt bạn nên hoặc không nên làm gì trong buổi phỏng vấn. Mình cũng không nói rằng kỹ năng và kiến thức là không quan trọng.

Ý mình muốn nói việc học là vô hạn. Bạn thường không thể giỏi tất cả mọi điều mà vị trí công việc cần. Mỗi người có xuất phát điểm khác nhau và bạn nên hài lòng với những gì mình đang có.

Mỗi công việc yêu cầu kỹ năng và kiến thức khác nhau. Mỗi công ty lại đặt ra kỳ vọng riêng cho nhân viên của mình. Bất kể kỹ năng của bạn là gì, hoặc kỳ vọng của người tuyển dụng ra sao, bạn nên:

  • Tự tin với trình độ và kinh nghiệm hiện tại của bản thân.
  • Hiểu rằng việc trả lời “Tôi không biết” là điều bình thường trong buổi phỏng vấn.
  • Luôn tự tin đặt câu hỏi về những thứ bạn không hiểu.

Mình tin những nguyên tắc trên không chỉ cần thiết để thể hiện tốt trong buổi phỏng vấn, mà chúng sẽ giúp bạn thành công ở mọi vai trò mà bạn đã, đang và sẽ đảm nhiệm.

Mình hy vọng bạn có thể rút ra một vài kinh nghiệm từ bài viết này hoặc rất có thể bạn đã thành công khi dùng những chiến lược riêng của bản thân. Hãy chia sẻ kinh nghiệm của mình trong phần bình luận cuối bài nhé.

 

Cảm ơn bạn đã dành thời gian đọc hết bài viết!

Bài gốc bằng tiếng Anh có thể xem tại đây.