András P. Tóth tốt nghiệp ngành kỹ thuật khoa học máy tính tại Đại học Công nghệ Budapest. Anh hiện là một Serial Entrepreneur (dùng để chỉ những người thành lập các công ty mới sau khi đã làm chủ một hay nhiều doanh nghiệp trước đó) trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Anh đang cùng bạn bè xây dựng Trường Lập trình CodeBerry với hy vọng giảm bớt tình trạng thiếu hụt chuyên gia công nghệ thông tin ở Hungary.

Trong bài phỏng vấn này, Andres sẽ chia sẻ câu chuyện về khoản lương tháng 2,5 triệu VND đầu tiên anh kiếm được, về công ty đầu tiên anh đã bán, về những chú mèo trên Instagram, và về con đường phát triển sự nghiệp dành cho các lập trình viên Hungary.

Mình sống ở Budapest, thủ đô của Hungary.
Mình thường ngồi nhà làm việc, thỉnh thoảng cũng ra quán cà phê Internet.
Mình sử dụng iPhone, MacBook Air, Sublime Text, bash, PHP, Node.js, MailChimp, Google
Phong cách làm việc của mình gói gọn trong mấy chữ: tiến từng bước nhỏ mỗi ngày.

Khi được hỏi về nghề nghiệp, bạn sẽ trả lời thế nào?

Công việc của mình là xây dựng doanh nghiệp. Cụ thể hơn là mình tạo dựng các doanh nghiệp trong lĩnh vực CNTT. Nói cách khác, mình giúp tạo việc làm cho mọi người.

Bạn có thể chia sẻ thêm về công việc đang làm liên quan đến lập trình?

Mình thực hiện cùng lúc nhiều dự án. Một số dự án tạo lợi nhuận (như Trường Lập trình CodeBerry), một số khác thì phi lợi nhuận (như Invisible University hay YearCompass). Thỉnh thoảng mình cũng ngồi code để thư giãn đầu óc.

Bọn mình sáng lập Trường lập trình CodeBerry vào năm 2016 cùng vài người bạn. Tại đây chúng mình dạy lập trình cho những người chưa có kinh nghiệm và giúp họ tìm việc. Mình hiện giữ nhiều vai trò trong công ty, nhưng vẫn dành thời gian cho việc lập trình:

  • Mình là một trong những giảng viên hỗ trợ sinh viên trong các vấn đề kỹ thuật của khóa học.
  • Mình code khá nhiều cho trang CodeBerry, trong đó có phần tích hợp trang web với các phần mềm khác như phần mềm khảo sát, phân tích số liệu và các giải pháp thanh toán.
  • Mình viết các mô-đun giúp quản lý hệ thống bài tập trong khóa học chẳng hạn như phần thống kê quản trị, tặng thưởng huy hiệu, hay tính năng theo dõi tiến trình học.

Mình thường tự thư giãn bằng cách code vài thứ lặt vặt. Một số dự án gần đây như:

  • Viết script kéo lượt theo dõi trên trang Instagram chủ đề mèo của bọn mình.
  • Slack bot giúp tạo ảnh các thành viên trong nhóm.
  • Biểu đồ nhiệt độ (sử dụng dữ liệu thu thập từ cảm biến).
  • Plugin trên Chrome cho phép chia sẻ hình ảnh từ webcam sang một máy tính khác.

Không gian làm việc của bạn trông thế nào?

Bàn làm việc của Andris (Người chụp: András P. Tóth)

Bạn học lập trình từ bao giờ? Học ở đâu và bằng cách nào?

Năm 10 tuổi, mình có chiếc máy tính C64 đầu tiên nhân dịp Giáng sinh và bắt đầu học lập trình qua sách vở và bạn bè. Chúng mình có một nhóm nhỏ những người đam mê demoscene (một dạng nghệ thuật tạo file intro của những người yêu lập trình). Đây là nơi mình làm quen với thiết kế đồ họa, soạn nhạc, lập trình và thường xuyên so sánh sản phẩm với những người trong nhóm.

16 tuổi, mình kiếm được khoản tiền đầu tiên khi giúp tạo trang giới thiệu sản phẩm cho một công ty Ý. Nhờ kết nối internet dial-up, tối nào mình cũng lên mạng mày mò cách tạo trang web từ những đoạn code tìm được. 18 tuổi, mình nộp hồ sơ vào đại học và theo học ngành khoa học máy tính.

Năm thứ ba đại học, mình bắt đầu làm việc ở vị trí lập trình viên và quản lý dự án. Một năm sau đó, mình thành lập công ty đầu tiên.

Đâu là cơ hội việc làm cho các nhà phát triển web? Trung bình bạn mất bao lâu để tìm việc?

Mình chưa xin việc bao giờ. Từ giữa những năm đại học đã có khá nhiều bên liên hệ và giao mình các công việc liên quan đến lập trình. Rồi sau đó mình lại làm cho chính những công ty mà mình sáng lập. Đều đặn mỗi tuần, mình vẫn nhận được email mời chào công việc lập trình từ LinkedIn. Vậy nên mình nghĩ thị trường vẫn còn nhiều cơ hội cho những ai theo nghề này.

Bạn có thể chia sẻ về lịch hàng ngày, hàng tuần và hàng năm của mình?

Thường mình dậy từ 6:30 đến 7:30 sáng, tùy vào lịch họp. Mình bắt đầu bằng việc tập thể dục, tắm rửa, ăn sáng rồi làm việc đến trưa. Mình sẽ ăn trưa với ai đó, rồi làm việc tiếp đến 5 giờ chiều trước khi nghỉ ngơi thư giãn. Mình chủ yếu làm tại nhà nên đôi lúc cũng ngủ gật vào buổi chiều. Thói quen này chẳng tốt chút nào do sau đó mình sẽ phải thức muộn để làm bù buổi tối.

Mình thường áp dụng kỹ thuật Pomodoro – cứ 25 phút làm việc thì dành 5 phút nghỉ ngơi và tranh thủ làm chút việc nhà.

Bọn mình họp thảo luận về việc điều hành vào thứ Hai và thảo luận chiến lược sáng thứ Ba hàng tuần. Từ thứ Ba đến thứ Năm, mọi người sẽ làm việc tại nhà. Thứ Sáu bọn mình tổ chức họp, gặp mặt trực tiếp hoặc trực tuyến, để tổng kết công việc trong tuần.

Công việc của mình khá đa dạng – một chút giao tiếp (trao đổi nội bộ, họp hành bên ngoài và hướng dẫn code cho học viên), một chút marketing (quản lý việc chạy quảng cáo, viết nội dung quảng cáo và vận hành hệ thống marketing), và cả một số công việc kỹ thuật (phần lớn các đầu việc liên quan tới lập trình).

Mỗi năm mình đều sắp xếp để dành ra 4 kỳ nghỉ, mỗi kỳ kéo dài 1 tuần. Ngoài ra, một năm 2 lần, mình sẽ đi dã ngoại vài ngày cùng công ty.

6 tháng một lần, dự án Invisible University sẽ khiến mình bận rộn trong khoảng 2 tuần (vào đầu và cuối mỗi học kỳ). Trong khi đó dự án YearCompass sẽ chiếm nhiều thời gian hơn vào tháng 12 và tháng 1 hàng năm. Trong những giai đoạn trên, mình cần tập trung và thường tránh nhận các đầu việc khác.

Điều gì làm bạn ngạc nhiên và chưa từng nghĩ đến trước đây về công việc này?

Khi ngồi lập trình bạn cảm thấy thời gian trôi rất nhanh. Trước đây mình khá ngạc nhiên vì điều này. Mỗi khi tập trung giải quyết một vấn đề nào đó thì chỉ một thoáng sau mình đã thấy trời tối.

Một điều ngạc nhiên khác là tốc độ phát triển tri thức trong lĩnh vực lập trình. Chỉ loay hoay với công việc marketing vài năm mà khi trở lại với lập trình mình còn chẳng hiểu những gì đồng nghiệp đang thảo luận. Cảm giác này chắc giống với những người cao tuổi khi nghe con cháu giải thích mấy thứ “xì-tin” mà họ chẳng thể bắt kịp.

Bạn có biết điều gì khiến người khác phải ngạc nhiên?

Khi có người yêu cầu hỗ trợ (ví dụ: “internet bị mất kết nối” hoặc “máy in ngừng hoạt động”), bọn mình thường chưa biết cách giải quyết đâu. Cách bọn mình làm là xem thông báo lỗi và mày mò tìm giải pháp trên internet thôi.

Bạn làm việc cùng ai?

Chủ yếu mình làm một mình. Bọn mình có lịch họp hàng tuần và cũng hay chat trực tuyến với đồng nghiệp nếu có đầu việc cần làm chung. Ngoài ra mình cũng hay trao đổi email với các nhà cung cấp, đối tác, tổ tư vấn hoặc báo chí.

Đâu là con đường sự nghiệp điển hình đối với nghề hiện tại của bạn?

Mình nghĩ có một số hướng phát triển sự nghiệp cho những ai theo ngành công nghệ thông tin như sau:

  • Bạn có thể chọn theo quy mô và loại hình công ty: làm tự do (freelancer), công ty khởi nghiệp, doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp vừa, các công ty đa quốc gia và công ty nhà nước.
  • Bạn có thể chọn theo vị trí: vận hành, phát triển, lập kế hoạch, kiểm thử hoặc quản lý, bán hàng, hỗ trợ, tăng trưởng, quản lý dữ liệu, v.v…
  • Bạn có thể phân loại theo kinh nghiệm: mới vào nghề, nhân viên, chuyên viên, v.v…
  • Và cũng có sự giao thoa giữa các hướng với nhau (ví dụ: một lập trình viên có thể thiên về giao diện web đồng thời đi sâu về Angular).

Đây là những con đường bạn có thể đi trong suốt chiều dài sự nghiệp.

Mình đã thấy nhiều trường hợp thực tế từ bạn bè:

  • Đa số sẽ đi từ con số 0 và leo dần các nấc thang trong sự nghiệp lập trình.
  • Cũng có trường hợp bắt đầu ở vị trí chuyên viên CNTT nhưng sau lại theo đường quản lý vì nhận ra có năng khiếu làm việc với con người.
  • Có một số người bắt đầu từ những công ty đa quốc gia, nhưng sau đó đặt mục tiêu tách ra xây dựng công ty riêng.
  • Và mình cũng có vài người bạn lựa chọn tách ra mở công ty riêng ngay từ đầu.

Kế hoạch tiếp theo của bạn là gì?

Mình đã bán được công ty đầu tiên (“Gyümölcstárhely”, công ty cung cấp dịch vụ web hosting của mình, được mua lại bởi một trong những công ty lớn nhất châu Âu hoạt động cùng lĩnh vực) và cũng có nhiều dự án không thành công cho lắm. Cho đến giờ, mình thực sự thích kiểu công việc kết hợp giữa doanh nhân và lập trình thế này. Chắc mình sẽ vẫn tiếp tục công việc này trong tương lai.

Nếu phải thay đổi bạn sẽ chọn ngành nghề nào? Liệu bạn có đủ khả năng để thay đổi?

Mình không muốn thay đổi. Trường hợp bắt buộc thì mình thích giảng dạy, nên mình có thể làm công việc liên quan tới tư vấn & đào tạo. Hoặc không mình có thể kiếm một công việc thông thường trong lĩnh vực IT hoặc thậm chí đi theo nghiệp marketing với kinh nghiệm hiện tại.

Kỹ năng nào tạo nên một lập trình viên giỏi? Những ai sẽ không phù hợp với nghề này?

Những kỹ năng sau đối với mình là hết sức quan trọng:

  • Tỉ mỷ & chi tiết – khó để viết code một cách hời hợt. Bạn phải để ý đến từng chi tiết.
  • Khả năng tập trung – tìm ra một lỗi nhỏ đôi khi mất hàng giờ.
  • Tiếng Anh đủ tốt – khi gặp các vấn đề khó mình chỉ có thể tìm kiếm câu trả lời trên internet bằng tiếng Anh.

Mình sẽ không khuyến khích bạn trở thành lập trình viên nếu không có những kỹ năng trên.

Phần yêu thích của bạn trong công việc là gì?

Mình thích những chương trình có thể tự chạy trong nhiều giờ, nhiều ngày hoặc nhiều tuần. Với mình, việc tạo ra những thứ có thể hoạt động tốt luôn đem đến cảm giác tuyệt vời.

Điều gì khiến bạn chán nản? Khó khăn và rủi ro trong nghề này là gì?

Với mình những tranh luận không đâu trong giới lập trình luôn là điều vừa phiền nhiễu nhưng cũng rất thú vị. Đó là những tranh luận kiểu nên dùng trình soạn thảo nào khi viết code, hay code nên được định dạng bằng tab hay dấu cách .v..v…

Cập nhật những kiến thức công nghệ đang thay đổi hàng ngày thật không dễ – chẳng hạn bạn phải quyết định xem nên học ngôn ngữ lập trình gì hoặc chọn công cụ mới nào để nghiên cứu.

Ngoài ra, nghề này cũng có những rủi ro riêng:

  • Ngồi cả ngày – bạn sẽ phải nỗ lực vận động nhiều hơn nếu không muốn trở thành gã béo phệ lập dị.
  • Những lầm tưởng về công việc – nhiều người vẫn tưởng công ty IT là nơi làm việc của mấy gã việc nhẹ lương cao, tuổi đời từ 20-50 tuổi.

Công việc của bạn có ổn định không? Bạn thường làm bao lâu cho một công ty?

Mình làm việc trong một startup. Ở môi trường này các dự án thường xuyên thay đổi, quy trình chưa hoàn thiện và có nhiều bất ổn hơn so với một công ty lớn đã hoạt động trơn tru. Mình thường dành khoảng 5-6 năm cho một doanh nghiệp; sau đó chúng mình sẽ bắt tay xây dựng một doanh nghiệp mới.

Bạn bè mình nhiều người là chuyên gia trong lĩnh vực CNTT và mình chưa nghe nói đến trường hợp nào bị sa thải. Một số người làm việc vài chục năm tại một công ty. Một số khác thay đổi công việc vài năm một lần khi có cơ hội mới với mức lương hoặc vị trí tốt hơn.

Nếu được thay mặt cho tất cả lập trình viên đưa ra một yêu cầu, bạn sẽ yêu cầu điều gì?

Là một chuyên viên CNTT, mình khuyên các bạn nên có thói quen kiểm tra thông báo lỗi của hệ thống và tra cứu Google trước khi yêu cầu hỗ trợ.

Là một doanh nhân, mình mong nhận được những email yêu cầu hỗ trợ với nội dung đầy đủ và dễ hiểu. Ví dụ bạn đã thử giải pháp gì, bạn mong kết quả ra sao và thực tế như thế nào. Dựa vào đó chúng mình có thể cùng nhau tìm ra giải pháp phù hợp hơn.

Bạn kiếm được bao nhiêu từ nghề này (khi mới vào nghề, khi bắt đầu có kinh nghiệm và khi đã là một tay “lão luyện”)?

Từ kinh nghiệm kinh doanh của mình:

  • Mình chẳng kiếm được đồng nào trong năm đầu tiên và phải bỏ tiền túi tài trợ dự án.
  • Khi công việc kinh doanh phát triển, mình bắt đầu tự trả cho bản thân khoảng 2,5 triệu một tháng. Sau đó mức thu nhập tăng dần lên 27,5 triệu một tháng.
  • Phần lớn lợi nhuận bỏ túi của mình đến từ việc bán công ty. Số tiền này đủ để trang trải mọi chi phí trong 4-5 năm tới, giúp mình tập trung hoàn toàn cho dự án tiếp theo.

Bạn bè mình cũng làm lập trình và họ thường có thu nhập cao hơn. Do vấn đề bảo mật thông tin, đa số trường hợp họ chỉ trao đổi mức lương xấp xỉ. Những người làm ở Hungary có thể kiếm được 27,5 – 55 triệu một tháng, nếu ở vị trí quản lý thì mức thu nhập sẽ tốt hơn. Những ai làm ở các nước phương Tây thì được khoảng 130 triệu một tháng. Bạn có thể xem thêm trên trang Glassdoor; có khá nhiều thông tin về mức lương của các công ty trên đó.

Theo bạn đâu là cách tốt nhất để học lập trình?

Có rất nhiều lớp học hoặc khóa học trực tuyến hay. Bọn mình đã thu thập và chia sẻ thông tin này trên trang web: http://programozastanfolyam.com.

Những điều sau khá hữu ích đối với mình:

  • Trực tiếp gõ lại giải pháp cho một đầu việc cụ thể (thay vì chỉ đọc trong một cuốn sách hoặc xem video mẫu)
  • Hoàn thành một vài dự án từ đầu đến cuối (VD: tạo một trang web theo yêu cầu dự án hoặc đơn giản là làm giúp bạn bè)
  • Tìm một người bạn hoặc cố vấn có kiến thức về lập trình để họ hỗ trợ khi bạn gặp khó.

Điều gì khiến cho lập trình là một kỹ năng đáng để học?

Theo mình lập trình có mấy điểm lợi sau:

  • Giúp mình trải nghiệm cảm giác tạo ra một thứ gì đó.
  • Có nhiều cơ hội việc làm và giúp ổn định tài chính.
  • Giúp mình thư giãn.

 

Miễn trừ trách nhiệm: Blog CodeBerry được xuất bản bởi Trường lập trình CodeBerry, đồng sáng lập bởi András.

Bạn có thích câu chuyện này? Hãy đăng ký nhận tin từ CodeBerry và bọn mình sẽ gửi bạn những bài hay nhất mỗi tuần. Không thư spam, không chuyện nhảm nhí, và bạn luôn có thể hủy đăng ký nếu đổi ý.